ROCZNICA

Jest niespełnionym pisarzem, który staje się nawet nie wiadomo kim, ale kimś wysoko postawionym w totalitarnym systemie. Na początku godzi się z brakiem talentu i brakiem przyszłości w wymarzonym świecie literatury. Ale podoba mu się bycie mężem czarodziejki i ceni benefity, które oboje otrzymują. Z czasem robi coś tak ważnego, że aż ma dwa telefony. Ma przekonanie, że jest szefem wszystkich policjantów, ale nie wie, że jego żona jest większą szefą. Czyli chyba jest też jego szefą, tylko nikt mu o tym nie powiedział - nie wiadomo.

LIZ

Ładnie mówi o wartościach: jedność, demokracja. Zdaje się, że w to wierzy. Zdaje się, że jest normalną, życzliwą osobą, która na spotkaniach rodzinnych chce tylko być zaakceptowana. Okazuje się, że jej książka zamieniła demokrację w totalitaryzm. Czy ona jest zaskoczona? Czy w książce pisała, że ma być cenzura, limity na internet, godzina policyjna i kto nie jest z nami, ten ma wyjechać z kraju albo iść do więzienia? Jeśli tak, to jakim dosłownie cudem normalni ludzie przeczytali to i stwierdzili „Zróbmy tak, to będzie super życie!”? Jeśli tak nie pisała i jest zaskoczona, to kiedy się zorientowała, że to idzie za daleko? Co zrobiła, gdy się zorientowała? Dlaczego jej wizja się nie spełniła, chociaż sprzedała 10 milionów książek o jej wizji? Czy jak zwykle władzę przemocą zdobył jakiś patriarcha? Czy to jej ukochany Josh?

W kulminacji przychodzi do Ellen i prosi ją o pomoc, bo już nie wie, kim jest jej mąż. Co to znaczy? Czy jej mąż jest szefem brutalnej policji? Czy jest szefem firmy Cumberland, która chyba zarządza tym totalitarnym krajem? Co złego robi jej mąż, że ona go nie poznaje? Czy w domu dobrze traktuje ją i dzieci? Na czym polega ta wielka zmiana w ich relacji?

PROBLEMY W ZAŁOŻENIACH

Nikt z członków rodziny przez pięć lat nie zmienia strony. Gdy zaczyna się opowieść, Josh jest po stronie nowego świata i tak jest do końca. Jego rodzice i trzy siostry są po stronie starego świata i tak jest do końca. Chociaż w ich okolicy dosłownie każda rodzina wywiesiła nową flagę, to w tym domu magiczna książka nikogo nie zaczarowała. Dlaczego? Czy Cynthia w ogóle rozważała, że życie w totalitaryzmie może być super? Dlaczego rodzeństwo w ogóle o tym nie rozmawia? Dlaczego nie dyskutują o swoich wartościach, przekonaniach, wizji przyszłości?

Większość opowieści wykorzystuje wielkie wydarzenia, żeby opowiedzieć coś uniwersalnego o bohaterach tych wydarzeń. Czyli oglądamy filmy o wojnach, kosmitach, katastrofach, gangsterach, ale tak naprawdę oglądamy filmy o przyjaźni, poświęceniu, odkupieniu, odpuszczeniu. Ten film taki nie jest. Tu spektakularne tło nie jest okazją do opowiedzenia czegoś uniwersalnego o rodzinie. Ta opowieść wykorzystuje rodzinę jako wytrych, żeby opowiedzieć o spektakularnym tle.

PRZESŁANIE

W temacie rodziny ten film nie ma przesłania. Rozrzuca atrakcyjne tropy przemian postaci, ale wcale nie opowiada procesów tych przemian. Mówi tylko, że zmiany zachodzą z powodu zewnętrznej, totalitarnej siły. Ale proces narodzin tej siły jest magiczny, więc wszystkie te zmiany w relacjach i wartościach bohaterów są niewiarygodne. W efekcie to nie są prawdziwi ludzie, tylko figury, których poruszanie się na planszy ma opowiedzieć założone przez autorów polityczne przesłanie.

W temacie polityki opowieść aspiruje do bycia diagnozą współczesnych zagrożeń, ale jedyne, przed czym nas ostrzega, to pojawienie się magicznej książki. Jednak współczesne demokracje nie muszą się obawiać magicznych książek, ponieważ takie książki nie istnieją. Cała ta opowieść nie ma możliwości wydarzyć się w prawdziwym świecie. To nie jest film w gatunku politycznej fikcji, tylko fantastyki.

REKOMENDACJA

Jeśli widzowie (jak ja) oglądają ten film i cały czas myślą: „Przecież ci ludzie mają internet i mają wykształcenie i w ogóle mają mózgi, jak jedna książką może przekonać ich do rezygnacji ze swoich praw, to nie ma sensu.”, to dla takich widzów rozwiązaniem byłoby skorzystanie z narzędzia, które jest rzeczywiste i powszechne: z człowieka. Zamiast książki, wpływać na ludzi mogłaby charyzmatyczna osoba, która z pisarki-celebrytki zmieniła się w polityczkę, a potem w przywódczynię rewolucyjnego ruchu.

Ellen i Paul z każdą rocznicą mogliby widzieć, jak ich dzieci coraz bardziej się radykalizują i są zachwycone populistyczną tyranicą. Wtedy ta rodzina byłaby soczewką do opowiedzenia o narodzie, a my mielibyśmy poczucie, że to samo może wydarzyć się u nas. Bohatera miałaby dylemat: czy ona walczy o uniwersalne wartości, czy tylko reprezentuje uprzywilejowane pokolenie, które nie potrafi zaakceptować utraty przywilejów? W efekcie tych dyskusji, dylematów i procesów doświadczyłybyśmy opowieści o rodzinie, która rozpada się z braku tolerancji na inne poglądy. Wtedy kulminacyjna przemiana bohatery i jej porzucenie demokracji dla miłości budowałoby przesłanie, że rodzina jest najważniejsza. I może, widząc poświęcenie i miłość mamy, któreś z dzieci też by coś zrozumiało i odpuściło. Wtedy polityczne przesłanie byłoby takie: walka z rosnącą polaryzacją i odejściem od demokratycznych zasad równości i wolności zaczyna się w naszych domach, a naszą bronią musi być czułość i życzliwość.

Jeśli ta analiza czegoś Cię nauczyła, rozważ wsparcie 5 zł:

Zapraszam do obserwowania:

Nieskończone teksty

Zapraszam też do przeczytania innych analiz:

DZIKI

To być może pierwszy w historii kina przedstawiciel nowego gatunku: zwiastun. Ten film trwa dwie godziny i jest opowiadany technikami, którymi opowiada się dwuminutowe obietnice dwugodzinnych filmów.

MINISTRANCI

Ta opowieść jest zbudowana na dwóch znakomitych pomysłach: 1 - Ministranci podglądają spowiedzi i zaprowadzają porządek w parafii. 2 - Dzieci rozwiązują problemy dorosłych, których oni nie potrafią rozwiązać. Ale jakie są procesy i czy te procesy są spójne? Czy końcowa sekwencja jest fantazją aniołka w niebie?

POWRÓT DO LISTY ANALIZ