UTRATA RÓWNOWAGI

1 ZWYKŁE ŻYCIE

Maja jest studentką aktorstwa. Próbuje wejść na rynek i zdobyć role, ale nie jest w stanie. Nawet nie rozumie, co mogłaby robić lepiej. Ma przekonanie, że to fatum i pogodzona z losem ogłasza przyjaciołom, że nie będzie aktorką. Chce iść na inne studia i otworzyć bar.

2 ZABURZENIE

Pewnego dnia do szkoły przybywa ceniony reżyser. Jacek widzi zrezygnowanie Mai i postanawia ją sprowokować. Krytykuje jej pracę w barze, przekonuje, że nie ma fatum i daje jej możliwość zagrania dużej roli w spektaklu dyplomowym.

3 CEL

Maja korzysta z okazji i wpisuje swoje nazwisko na liście obsady. Chce zagrać Lady Makbet.

Tak mija 20 minut filmu. Dostajemy obietnicę opowieści o dziewczynie, która przestała wierzyć w marzenia, ale dostała jeszcze jedną szasnę, żeby je spełnić. Spodziewamy się, że film odpowie na pytania: Czy Maja odniesie wymarzony sukces? Albo czy chociaż będzie mieć siłę, żeby dalej walczyć o spełnienie marzeń?

4 PRZESZKODY

• Przeszkodą jest jej praca. Maja nie ma czasu na próby. Od kolegi słyszy, że Jacek ją deprecjonuje, mówiąc, że od studentek nie można wymagać tyle, co od zawodowych aktorów. Więc wieczorem po pracy ćwiczy sama.

• Przeszkodą jest jej zazdrosny chłopak oraz jej brak asertywności. Gdy Jacek proponuje zmienić przedstawienie, żeby Maja grała główną rolę, ona stara się go powstrzymać.

• Przeszkodą jest przemoc Jacka wobec Kuby. To jest wielkie przekroczenie, które w połączeniu z oskarżeniami z poprzedniego przedstawienia, jasno pokazuje, że Jacek jest niebezpieczny. I to jest drugie zaburzenie opowieści. Zaburzenie, czyli sytuacja, która wszystko zmienia.

Nie jest przeszkodą przeszłe oskarżenie Jacka o przemoc. Maja nie musi go bronić przed grupą. To byłoby ciekawe, gdyby grupa musiała podjąć decyzję, czy chcą takiego reżysera i Maja, która obudziła w sobie pragnienie gry, przekonuje ich, że warto dać mu szansę.

Nie jest przeszkodą propozycja Jacka dotycząca nocnego spotkania w szkole i jego oczekiwanie, żeby mówiła mu o prywatnych problemach swoich przyjaciół. Maja nie jest na tyle dojrzała, żeby widzieć w tym coś niewłaściwego. To byłoby ciekawe, gdyby Maja wiedziała, że to jest przekroczenie, i wahała się, czy to zrobić, ale i tak to zrobiła.

2 DRUGIE ZABURZENIE

Pewnego dnia Maja widzi, że reżyser, który dał jej szansę i w nią uwierzył, stosuje przemoc wobec jej przyjaciela.

3 DRUGI CEL

Maja chce pozbyć się Jacka. Chociaż wie, że bez Jacka nie pokażą dyplomu w Teatrze Nowym. Sprawiedliwość jest dla niej ważniejsza niż kariera.

To jest połowa filmu. Znika opowieść o aktorce, która głównie walczy o swoją karierę, a zaczyna się opowieść o aktorce, która głównie walczy o ukaranie przemocowego reżysera.

4 PRZESZKODY NA DRODZE DO DRUGIEGO CELU

• Maja już nie chce grać. Chce wyrzucić Jacka, ale grupa nie chce go wyrzucać. Maja nie jest w stanie ich przekonać.

4 PRZESZKODY NA DRODZE DO PIERWSZEGO CELU

• Maja znów chce grać. Ale Jacek wyrzuca ją z głównej roli, więc Maja więzi na dachu swoją przyjaciółkę i sama próbuje wystąpić przed dyrektorem Teatru Nowego. Jednak Jacek jej to uniemożliwia i przerywa próbę.

4 PRZESZKODY NA DRODZE DO DRUGIEGO CELU

• Maja znów nie chce grać i chce wyrzucić Jacka. Kuba zgadza się podpisać list przeciwko Jackowi, ale grupa nie chce go podpisać.

• Maja chce zdobyć nagranie przemocy Jacka, ale w kamerze nie ma karty.

• Maja chce ukraść nagranie przemocy Jacka, ale Jacek ją powstrzymuje.

• Maja nagrywa groźbę Jacka, ale dziekana to bagatelizuje.

5 PRZEKROCZENIA

Na drodze do bycia aktorką Maja uczy się ambicji i asertywności. Dlatego zamyka Ankę na dachu i wbrew decyzji Jacka chce wystąpić przed dyrektorem teatru.

Na drodze do ukarania przemocowego reżysera Maja nie ma żadnych przekroczeń. Bardzo łatwo jest jej domagać się sprawiedliwości, gdy jako jedyna nie musi niczym za nią płacić. Ona już była pogodzona z zakończeniem kariery, więc ma najmniejszą stawkę ze wszystkich osób aktorskich. Jej pojedynek z Jackiem nie zmusza jej też do straty przyjaciół, ponieważ to nie jest jej decyzja, żeby wyznać grupie, że sama dała sobie rolę Lady Makbet.

6 KULMINACJA

Maja chce uczciwie pokonać zło, ale to okazuje się niemożliwe. Więc dla swojego poczucia sprawiedliwości (a może nawet dla swojej kariery) postanawia poświęcić zdrowie (a może nawet karierę) swojej przyjaciółki i doprowadza do połamania jej nóg przez Jacka. W ten sposób udaje jej się pozbyć złego reżysera i odzyskać główną rolę. Oba cele zostają zrealizowane.

Jednak nie wiadomo, na ile ta bogata w zbiegi okoliczności sekwencja zdarzeń była zaplanowana. Skąd Maja wiedziała, że zirytowany Jacek sam podejdzie do stanowiska kontroli sznura, a nie wyśle osoby technicznej? Skąd wiedziała, że Anka, widząc zamieszanie, dalej będzie udawać duszenie, zamiast spokojnie wisieć i czekać, aż ją zdejmą? Skąd wiedziała, że spadająca Anka na pewno zrobi sobie krzywdę, o którą będzie można oskarżyć Jacka? Dlaczego to ona i Jacek byli kontrolerami sznurów, a nie doświadczona osoba? Dlaczego w najlepszym teatrze w kraju nie ma osoby, która pilnuje bezpieczeństwa unoszonych w powietrzu aktorek?

Ponieważ trudno dostrzec w tym plan bohatery, trudno rozpoznać w jej drodze dojrzewanie do zła. Zatem nie mamy pewności, że to jest opowieść o dziewczynie, która walcząc z przemocą, sama stała się przemocowa. Może mamy takie skojarzenie wynikające z granej przez nią postaci Lady Makbet. Ale bardziej nam to sugeruje temat opowieści niż to wynika z działań bohatery.

ANTAGONISTA

Jacek jest atrakcyjną postacią i jest dobrze wymyślony. Na początku zaangażowany, chce pomóc Mai. Zdaje się szczery, gdy mówi o poprzednich doświadczeniach. Z czasem stosuje coraz większą przemoc. Jacek nie chce zrobić jak najlepszego spektaklu. Nie chce nikomu pomóc. Może nawet wierzy, że stosując przemoc wobec Kuby, Mai i Anki, zmotywuje ich do większego zaangażowania i lepszego efektu na scenie. Jednak jego najważniejszym celem jest wygrywanie. Jacek chce mieć władzę i będzie niszczyć każdą, która spróbuje mu tę władzę odebrać.

INNE PROBLEMY

Czy w ogóle wiarygodne jest ustawienie tej opowieści? Czy to możliwe, żeby dziekana najlepszej aktorskiej szkoły w kraju zaprosiła do pracy z studentami reżysera oskarżonego o doprowadzenie aktorki do samobójstwa? Nawet jeśli go zna i ma przekonanie, że jest niewinny, to szkoła powinna chronić młode osoby i ograniczać ryzyko wystawienia ich na przemoc, która może odprowadzić do samobójstwa. Dlaczego dziekana nie wysłała na próby osoby studiującej reżyserię, żeby cały czas tam siedziała i raportowała? Jeśli wie, że próby są nagrywane, dlaczego nie ogląda tych nagrań? Jeśli wie, że ma potencjalnie przemocowego reżysera, dlaczego raz w tygodniu nie zaprasza studentów na rozmowę, czy na próbach nie dochodzi do przekroczeń? W kulminacji dziekana wyrzuca Jacka, a powinna jeszcze przeprosić studentów za swoje zaniechanie i brak wyobraźni.

Jacek zaprasza Maję na nocne spotkanie i mówi, że oni pracują na emocjach i on nie chce ich skrzywdzić. Maja od razu pyta: „Co musisz wiedzieć?” Skąd pomysł, żeby zadać takie pytanie? Jak wypowiedź Jacka, dotycząca trudności zawodu i deklaracji nie bycia szkodliwym, prowadzi Maję do przekonania, że trzeba zdradzić wszystkie prywatne sekrety przyjaciół? To zdaje się za łatwe i za szybkie. To Jacek powinien sformułować taką prośbę, a ona powinna mieć zdrową reakcję, że to przekroczenie, ale potem pod wpływem jego manipulacji i tak się na to zgodzić.

Dlaczego Kuba lekceważy próby? Przecież na początku mówi, że dyplom to najważniejsze przedstawienie w ich życiu. Cieszy się, że zmieniają „Antygonę” na „Makbeta”. Cieszy się, że Jacek załatwia im Teatr Nowy. Dlaczego, mimo takiego emocjonalnego zaangażowania, zachowuje się, jakby za kilka miesięcy miał porzucić aktorstwo i otworzyć bar? To nawet nie jest potrzebne, żeby Jacek dokonał przemocowego przekroczenia. Kuba nie musi być nieobecnym aktorem - wystarczy, że będzie słaby. Chce grać, a jest najgorszy w grupie i zawsze gra drugi plan. Dlatego tak kusi go przemocowy reżyser, który widzi w nim coś wyjątkowego. Ale dlaczego przemocowy reżyser kusi aktora, który woli balować niż pracować?

Maja nie znajduje karty w kamerze, ale dowiaduje się o imprezie u Jacka. Dlaczego potrzebuje Piotrka, żeby tam iść? Skoro i tak staje na środku i wszystkich przeprasza, to mogłaby przyjść sama. Dlaczego potrzebuje udawać seks z Piotrkiem, żeby przeszukać rzeczy Jacka? Przecież ta sypialnia jest pusta, jakby tam weszła sama, miałaby więcej czasu na kradzież. Skąd wie, że Jacek trzyma takie rzeczy w sypialni? Skąd wie, że znajduje właściwą kartę? Dlaczego nie zakłada, że oskarżony wcześniej o przemoc Jacek skasował nagranie, na którym jest dowód jego przemocy?

Przed premierą Jacek demonstruje swoją władzę i molestuje studentów. Dlaczego żadne z nich nie reaguje? Przecież to jest ostatni dzień ich wspólnej pracy, on nie może już im zaszkodzić. Dlaczego Jacek nie boi się tego robić na scenie, gdzie mogą obserwować go pracownicy teatru? Założenie „Jacek jest ich panem” jest słuszne na tym etapie opowieści, ale czy realizacja tego założenia jest przesadą? Czy Jacek jest mniej ciekawym antagonistą, gdy na końcu okazuje się typem, który lubi pomacać?

REKOMENDACJA

Maja chce otworzyć bar nie dlatego, że nie potrafi się przebić na rynku, ale dlatego, że wszyscy przekonują jej, że powinna zmienić zawód. Nikt w szkole w nią nie wierzy, dlatego zawsze gra role bez znaczenia. Pewnego dnia pojawia się pierwszy reżyser, który widzi w niej potencjał. Jest trochę dziwny, trochę przemocowy, ale wreszcie może spełnić się jej sen o graniu głównej roli. W takim ustawieniu Maja ma największą stawkę: jeśli wyrzucą przemocowego Jacka, ona straci to, na co czeka całe życie. Więc gdy Anka chce się go pozbyć, Maja go broni. Gdy Jacek stosuje przemoc wobec Kuby, Maja tłumaczy, że Kuba wreszcie dobrze zagrał. Maja jest największą sojuszniczką Jacka i on wiedział, że tak będzie, dlatego ją zmanipulował. Maja relatywizuje jego zło, dopóki jej się to opłaca. Ale gdy dyrektor teatru mówi, że wszystko spoko, tylko główna aktorka słaba, Jacek odsuwa ją od spektaklu. Wtedy Maja zaczyna stosować jego metody w walce z nim, bo teraz to się jej opłaca. Jej cel się nie zmienia, ale zmienia się przeciwnik. Wcześniej walczyła z przyjaciółmi, teraz walczy z Jackiem. W kulminacji łamie nogi swojej najbliższej przyjaciółce, żeby zrzucić winę na Jacka. Wie, że tylko w ten sposób będzie mogła zagrać główną rolę. Wychodzi na scenę jako gwiazda, ale już nie ma przyjaciół. Jej marzenie się spełniło, ale stała się Jackiem w majowej skórze.

Jeśli ta analiza czegoś Cię nauczyła, rozważ wsparcie 5 zł:

Zapraszam do obserwowania:

Nieskończone teksty

Zapraszam też do przeczytania innych analiz:

VINCI 2

Opowieść o skoku to jeden z najtrudniejszych gatunków do napisania, ponieważ wymaga precyzyjnego budowania intryg, które są wiarygodne, trudne dla bohaterów i zaskakujące dla widzów. W tym filmie zaskakujące jest tylko to, że wszystkie intrygi są niewiarygodne, a dla bohatera wszystko jest bardzo łatwe.

POD SZARYM NIEBEM

Opowieść jest spójna i precyzyjna, ale czy mogła być bardziej angażująca? Klasyczna konstrukcja łatwo daje się podzielić na 8 sekwencji, ale autorka rezygnuje z ósmej sekwencji historii o mężu i zastępuje ją publicystycznym wezwaniem widzów do reakcji.

POWRÓT DO LISTY ANALIZ